Tarihten günümüze zeytin Akdeniz medeniyetleri arasında kültürel ve ticari etkileşimin en önemli unsurlarından biri olmuştur. Klazomenai Antik Kenti’nin önemi MÖ 6. Yüzyıla tarihlenen bir zeytinyağı işliğinin burada çıkmasından kaynaklıdır. Zeytin deyip geçmemek gerek, Akdeniz dünyasında kültür yaratan; üç üründen (buğday, zeytin, üzüm) biri olan zeytin Klazomenai Kenti’nin gelişmesinde büyük rol oynamıştır. Kentin, MÖ 6.yy’da endüstriyel boyutta örgütlenmeye sahip bir üretim potansiyeli vardı. Zeytinyağı işliği ticaretin temeliydi ve üretimin artışıyla kentteki refah seviyesi yükselmişti.
Yapılan kazılardan elde edilen bulgulara göre kentte, Anadolu tarihinin en eski zeytin işliği kurulmuştu. Klazomenai Antik Kenti’nde ilk evrede zeytin işliği kentin kendi ihtiyacını ve yakın çevrede yer alan kentlerin ihtiyacını karşılıyordu, ikinci evrede ise zamanla ihracat yapılmaya başlanmıştır. Kazılarda Klazomenai kentine özgü bezemeli amforalar bulunmuştur. Klazomenai uzun bir çalışmanın sonucunda zeytinyağı işliği aslına uygun olarak restore edilmiştir. Bu işlikte; yedi metre uzunluğundaki tavandan aşağı uzanan tahta milin ucundaki silindirik taşların döndürülmesi sayesinde değirmendeki zeytinler eziliyor. Bu esnada zeytinyağı, donmaması için sıcak su ile karıştırılıyor sonrasında ayrıştırma sistemine özel kanalla zeytinyağı akıtılıyor. Bileşik kaplar sistemine dayanan bu uygulamada çöken suyunda ayrıştırılmasıyla, iyice saflaşmış olan zeytinyağı bir süre bekletildikten sonra Klazomenai kentine özgü testilere konuyor. Bu sistem daha önce benzerine rastlanmamış, Anadolu keşiflerinden biridir, zeytinyağı üretimine önemli bir katkı sağlamıştır. Urla, bu üretimi ve antik şehri görmek isteyen ziyaretçilerin akımına uğruyor.







